Haaruitval

Je haalt je hand door je haar.

Er blijft meer achter dan je gewend bent.

Je borstelt.

Weer een pluk in de borstel.

Je kijkt in de spiegel.

Je paardenstaart voelt ineens… dunner.

Dit kan toch niet kloppen?

Zoveel vrouwen om je heen hebben opvliegers. Maar dunner wordend haar? Dat hoor je bijna niemand hardop zeggen. Toch gebeurt het vaker dan je denkt.

Haaruitval in de overgang is een van die klachten waar bijna niemand het over heeft. Opvliegers, ja. Nachtzweet, ja. Maar je haar dat uitdunt? Daar voelen veel vrouwen zich stiekem rot over. En de meesten weten niet eens dat het door de overgang komt.

En er is een heel logische verklaring voor.

Hoe vaak komt haaruitval eigenlijk voor?

Vaker dan je denkt.

Rond je vijftigste heeft ongeveer de helft van de vrouwen in meer of mindere mate last van dunner wordend haar. Rond je zestigste loopt dat op naar zo’n 80 procent. Dat is dus niet die ene ongelukkige uitzondering. Dan ben je gewoon, samen met heel veel andere vrouwen in exact dezelfde levensfase.

Het verschil met mannen? Bij mannen wordt er openlijk over gepraat, en soms zelfs mee gegrapt. Vrouwen praten nauwelijks over haaruitval, terwijl het net zo vaak voorkomt.

Waarom valt je haar juist nu uit?

Je haarzakjes zijn, net als zoveel andere plekken in je lijf, gevoelig voor oestrogeen. Wetenschappers noemen dat een oestrogeengevoelig weefsel, en dat is precies waarom je het nu pas merkt.

Zolang je oestrogeenspiegel stabiel is, groeit je haar rustig door in zijn eigen ritme: een fase van groei, een fase van rust, haar dat uitvalt en nieuw haar dat terugkomt. Dat proces loopt al je hele leven. Alleen viel het je nooit op, omdat het in balans was.

Tijdens de overgang verandert dat. Je oestrogeen daalt, terwijl de hoeveelheid mannelijke hormonen relatief gezien juist iets meer invloed krijgt. Niet omdat je opeens meer testosteron aanmaakt, maar omdat de balans verschuift.

Het gevolg: haren worden dunner, de groeifase wordt korter en haar dat uitvalt, komt minder snel en minder dik terug. Dat gebeurt meestal niet in kale plekken, maar gelijkmatig verspreid over je hele hoofdhuid. Diffuse haaruitval, heet dat in vaktermen.

Onderzoek naar oestrogeentherapie laat trouwens ook zien hoe direct die link tussen je hormonen en je haardos eigenlijk is: bij vrouwen die na de overgang oestrogeen aanvulden, nam de haardichtheid binnen een half jaar meetbaar toe. Je haarzakjes reageren dus letterlijk op je hormonen. Het zit niet tussen je oren.

Ligt het echt alleen aan je hormonen?

Niet altijd.

Hormonen zijn vaak de hoofdoorzaak, maar zeker niet de enige speler, want twee andere dingen zie ik in de praktijk steeds weer terugkomen.

Het eerste is ijzer. Een grote analyse van meer dan tienduizend vrouwen liet zien dat een lage ijzervoorraad (ferritine) bij vrouwen met haaruitval structureel vaker voorkomt dan bij vrouwen zonder haaruitval. Je hoeft geen bloedarmoede te hebben om er last van te krijgen. Ook een voorraad die net aan de lage kant zit, kan al meespelen.

Het tweede is stress, in de breedste zin van het woord. Een heftige periode, een operatie, een crashdieet, slaaptekort of een fikse griep kunnen je haarcyclus behoorlijk in de war schoppen, ook al lijkt dat op het moment zelf misschien niet zo. Dat heet telogeen effluvium en het begint meestal pas twee tot drie maanden na de gebeurtenis zelf. Dus als je nu ineens meer haar verliest, kan de aanleiding gerust van een paar maanden terug zijn.

En dan komt de overgang er ook nog eens overheen, twee of drie oorzaken tegelijk, die elkaar precies op het verkeerde moment versterken.

Wanneer moet je naar de huisarts?

De meeste haaruitval tijdens de overgang is vervelend, maar onschuldig.

Toch zijn er situaties waarin het slim is om het te laten checken:

• je ziet kale plekjes in plaats van gelijkmatige dunning
• je hoofdhuid is rood, schilferig of doet pijn
• je verliest ook opvallend veel wenkbrauw- of lichaamshaar
• je bent tegelijk extreem moe of ben je flink afgevallen zonder dat je dat wilde

Twijfel je?

Laat je ferritine en schildklierwaarden dan gewoon even prikken bij je huisarts, dat blijkt meestal al na één bloedprikje duidelijk en kost je verder weinig moeite.

Wat kun je zelf doen?

Hier heb je gelukkig best veel invloed.

Eet je voldoende ijzer en eiwitten?

Heb je de afgelopen maanden een streng dieet gevolgd?

Slaap je slecht?

Zit je al een tijdje in een pittige periode?

Die vragen stel ik bijna altijd als eerste, niet omdat ik de oorzaak al ken, maar omdat het antwoord vaak al een groot deel van het verhaal vertelt.

Eet genoeg, en genoeg gevarieerd

Haar bouwen kost je lichaam grondstoffen. Voldoende eiwitten, ijzer en zink horen daarbij. Crashdiëten en het overslaan van maaltijden zijn funest voor je haarcyclus, hoe verleidelijk zo’n snel dieet ook soms lijkt.

Blijf krachttraining doen

Niet omdat krachttraining rechtstreeks je haar laat groeien, maar omdat het je lichaam helpt om stabieler om te gaan met hormonale schommelingen. En een lichaam dat minder in overlevingsstand staat, verliest ook minder snel haar.

Geef slaap voorrang

Slaaptekort is zelf al een trigger voor extra haaruitval. Dubbele reden dus om er serieus werk van te maken.

Wees mild voor je haar zelf

Föhnen op hoge hitte, strak vastzetten, agressief kleuren: het maakt kwetsbaar haar nog kwetsbaarder. Geen wondermiddel, wel een verstandige aanvulling.

Mijn eigen ervaring

Ik zag het zelf voor het eerst toen ik mijn haar in een staart deed.

De staart voelde dunner aan dan een paar jaar eerder.

Ik schrok er best van.

“Word ik nu ook nog kaal?” dacht ik.

Wat mij hielp, was niet één supplement of één wondermiddeltje. Het was mijn basis serieus nemen: genoeg eten, genoeg eiwitten, weer echt slapen en minder rennen van de ene naar de andere verplichting. Mijn haar werd er niet van de ene op de andere dag weer vol van. Maar de uitval nam wel duidelijk af, en dat gaf me al veel rust.

Haaruitval overgang voelt oneerlijk en soms best eng. Maar in de meeste gevallen is het, als je alles bij elkaar optelt, gewoon een direct gevolg van je dalende oestrogeen, eventueel nog wat versterkt door een lage ijzervoorraad, aanhoudende stress of te weinig slaap. Dat betekent niet dat je het maar moet accepteren. Door aandacht te besteden aan voeding, beweging, slaap en stress zie ik vrouwen regelmatig binnen een paar maanden verschil merken. Niet altijd spectaculair. Wel merkbaar. En dat begint precies bij die basis.

Afsluiting

Misschien herken je jezelf in dit verhaal. Misschien pak je zelf ook stiekem elke ochtend een handvol haar uit de douchafvoer en vraag je je af of dit ooit nog stopt.

Dat hoor ik vaker.

En het goede nieuws is: je hoeft niet af te wachten tot de overgang voorbij is.

In mijn coaching kijken we nooit naar één losse klacht. We bouwen aan een sterke basis, zodat je lichaam de grondstoffen en rust krijgt die het nodig heeft. Want een lichaam dat weer in balans komt, laat dat niet alleen aan je energie zien, maar ook aan je haar.

Met knipoog, Sandra