Testosteron

Je denkt aan oestrogeen. Aan progesteron.

Aan opvliegers. Aan stemmingswisselingen.

Testosteron staat zelden op je lijstje.

Onterecht. Dit hormoon speelt een rol in je energie. In je zin in vrijen. In je spierkracht. Ook bij vrouwen. Ook in de overgang.

Zoek je online naar testosteron overgang, dan kom je veel halve waarheden tegen. Sommige sites zeggen dat het hard daalt. Andere zeggen dat het juist stijgt. Wie heeft er gelijk?

Als je dit herkent, ben je niet de enige. Veel vrouwen weten niet eens dat ze testosteron aanmaken.

Tijd om dat recht te zetten.

Wat is testosteron eigenlijk?

Testosteron staat bekend als het mannelijke hormoon. Dat klopt, voor een deel: mannen maken het in veel grotere hoeveelheden aan, maar ook jouw lichaam produceert testosteron, in je eierstokken en bijnieren.

De hoeveelheid is klein, ongeveer een tiende van wat een man aanmaakt. Klein betekent niet onbelangrijk.

Testosteron hoort bij de androgenen, een groep hormonen die vaak als “mannelijk” wordt bestempeld terwijl ze in jouw lijf heel andere dingen doen dan je misschien verwacht.

Wat doet testosteron in jouw lichaam?

Testosteron heeft invloed op meerdere systemen tegelijk.

Het speelt een rol bij je libido en seksuele beleving, je energieniveau en hoe fit je je voelt. Het heeft ook een functie in je stemming en alertheid, en werkt samen met andere hormonen bij de opbouw en het behoud van spierweefsel en botdichtheid.

Een deel van je testosteron wordt bovendien in je lichaam omgezet in oestradiol, een vorm van oestrogeen, wat meteen duidelijk maakt dat je hormonen niet als losse, geïsoleerde schakelaars werken maar als een netwerk dat voortdurend met elkaar in gesprek is.

Alles hangt samen.

Daalt testosteron tijdens de overgang? Het antwoord is genuanceerder dan je denkt

Op vrijwel elke website lees je dat testosteron daalt in de overgang. Alsof het hetzelfde patroon volgt als oestrogeen. Dat beeld klopt niet helemaal.

Groot Australisch onderzoek uit 2025 volgde ruim elfhonderd vrouwen van 40 tot 69 jaar, en de uitkomst was duidelijk: testosteron daalt geleidelijk vanaf je veertigste, met een dieptepunt rond je 58e of 59e jaar, waarna het weer licht stijgt.

Belangrijk detail: de onderzoekers vonden geen verschil tussen vrouwen die nog niet, net wel of al langer in de overgang zaten. De daling loopt gewoon door, los van dat ene moment.

Oestrogeen werkt anders en zakt vrij plotseling rond de overgang. Testosteron daalt langzaam mee met je leeftijd, niet met een specifiek overgangsmoment.

Het goede nieuws? Testosteron overgang klinkt dramatischer dan het is. Testosteron is niet dé verklaring voor elke klacht die je nu ervaart. Onderzoekers zien de daling vooral als een langzaam proces dat al jaren eerder begint.

Welke klachten worden aan testosteron gekoppeld?

De daling verloopt geleidelijk, maar dat betekent niet dat je er niets van merkt, zeker niet als het samenvalt met je dalende oestrogeenspiegel.

Verminderde zin in vrijen is de klacht met het meeste onderzoek erachter. Ook vermoeidheid en een wisselende stemming worden vaak genoemd.

Bij spierkracht ligt het anders dan je misschien verwacht. Testosteron krijgt vaak de eer als dé motor achter spierbehoud, maar het wetenschappelijk bewijs bij vrouwen is nog beperkt en niet eenduidig. Er loopt nu onderzoek naar of extra testosteron spierverlies na de overgang kan afremmen, maar harde conclusies zijn er nog niet.

Herken je jezelf hierin?

Heb je minder zin in vrijen dan vroeger? Voel je je vaker moe zonder duidelijke reden? Merk je dat je stemming grilliger is geworden? Val je op de sportschool tegen jezelf terwijl je al maanden hetzelfde programma volgt zonder enige vooruitgang te boeken?

Eén vinkje betekent niet meteen een tekort. Maar samen, opgeteld, kunnen deze signalen wel een goede reden zijn om verder te laten kijken door een arts.

Kun je iets doen aan je testosteronspiegel?

Voor een deel wel. Voor een deel niet.

De geleidelijke daling met je leeftijd kun je niet stoppen. Wat je wel kunt doen: zorgen dat je lichaam goed omgaat met de hormonen die er wél zijn.

Krachttraining is daarbij je sterkste bondgenoot, niet omdat het je testosteronspiegel drastisch verhoogt, maar omdat het je spieren, botten en stofwisseling direct aanspreekt, ongeacht wat je hormonen doen. Precies daarom staat krachttraining centraal in mijn coaching.

Voldoende eiwitten ondersteunen die spieropbouw, goede en herstellende slaap houdt je hormoonhuishouding in balans. Chronische stress werkt averechts: langdurig hoge cortisolwaarden kunnen andere hormonen, waaronder androgenen, uit balans trekken.

Het gaat dus niet om één hormoon fixen. Het gaat om je hele basis op orde krijgen.

Wanneer testosterontherapie overwegen?

In Nederland bestaat er geen geregistreerd testosteronpreparaat voor vrouwen. Artsen die het voorschrijven, doen dit off-label. Meestal als gel of crème, in een lage dosering.

De internationale consensus onder gynaecologen en endocrinologen is voorzichtig positief, maar smal. Testosterontherapie wordt vooral overwogen bij postmenopauzale vrouwen met aanhoudend verminderde zin in vrijen die hen duidelijk hindert, en pas nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Voor klachten als vermoeidheid of stemming is de wetenschappelijke onderbouwing nog te dun om therapie te rechtvaardigen.

Twijfel je of dit voor jou relevant is? Bespreek het gewoon met je huisarts of gynaecoloog, die kan je bloedwaarden bekijken en met je meedenken over wat wel en niet zinvol is in jouw specifieke situatie, zodat je niet zelf hoeft te gokken.